الفيض الكاشاني
55
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
هر چه را كه در معرض ديد مردم است تزيين مىكنند تا مردم بگويند : فلانى ثروتمند است ؛ و گمان مىكنند سعادت همين است ، از اين رو شب و روز تلاش مىكنند كه نظر مردم را به خود جلب كنند . گروه ديگرى گمان مىكنند كه سعادت در مقام و محترم بودن ميان مردم و اطاعت كردن مردم از آنها از روى تواضع و تعظيم است . از اين رو همّت خود را در به اطاعت كشيدن مردم صرف و در به دست آوردن مقام و عهدهدار شدن كارهاى دولتى كوشش مىكنند تا بدان وسيله فرمان خود را بر گروهى از مردم تنفيذ كنند . اينان معتقدند كه هر گاه محدودهء حكومتشان توسعه يابد و رعيّت مطيع آنها شوند به سعادتى بزرگ رسيدهاند و آخرين خواستهء آنان همين است . و بيشتر تمايلات و شهواتى كه بر دلهاى مردم غافل چيره شده همين است و سرگرمى اينان علاقه به تواضع مردم در برابر آنهاست به جاى تواضع در برابر خدا و پرستش او و انديشيدن در آخرت و معادشان . غير از اينها گروههاى ديگرى بالغ بر هفتاد و چند فرقه هستند كه برشمردن آنها به طول مىانجامد و تمامشان گمراهند و ديگران را از راه راست منحرف كردهاند ، و عاملى كه آنها را به تمام اين كارها كشانده است نياز به غذا و پوشاك و مسكن است و از ياد بردهاند كه هدف از اين سه چيست و مقدارى كه كفايت مىكند چقدر است و اهداف فرعى آنان را از اهداف اصلى باز داشته است ، و ايشان را به چاههايى درافكنده است كه نمىتوانند از آنها خارج شوند ؛ بنابراين كسى كه علّت نياز به اين اسباب و شغلها را بشناسد و هدف نهايى از آنها را بداند فقط زمانى به شغل و حرفه و يا كارى مىپردازد كه هدف خود را بداند و از بهرهاش از آن كار آگاه باشد ، و هدف نهايى از آنها حفظ بدن به وسيلهء غذا و پوشاك است تا از هلاكت مصون بماند و اگر راه اكتفا كردن به كمترين پوشاك و غذا را در پيش بگيرد ، سرگرميها از او دفع و دل آسوده مىشود و ياد آخرت بر او غلبه مىكند و همّت خود را صرف مهيّا شدن براى آخرت مىكند . اگر از مقدار ضرورت تجاوز كند سرگرميها